Το νόημα στον κινηματογράφο

Ο αριθμός των ταινιών που έχουν δημιουργηθεί από την εποχή των αδερφών Λυμιέρ έως σήμερα είναι τόσο μεγάλος, που κάθε προσπάθεια καταμέτρησης θα ξεπερνούσε το όριο του στατιστικού σφάλματος. Στην ογκωδέστατη αυτή παραγωγή συνυπάρχουν όλες οι γνωστές κατηγορίες φιλμ, από τον βουβό κινηματογράφο μέχρι και τις σύγχρονες, ευρύτατα γνωστές, χολιγουντιανές υπερπαραγωγές. Στην παραπάνω συνύπαρξη συμπεριλαμβάνονται και παραγωγές λιγότερο γνωστές, πειραματικά φιλμάκια, B movies, ταινίες low budget, μικρού μήκους και ταινίες με ειδική αναφορά σε καλλιτεχνικά ρεύματα.  Όλα τα παραπάνω ενέχουν διαφορετικά κριτήρια ταξινόμησης και διαχωρίζονται σε είδη ανάλογα με αυτά. Ωστόσο, οι ταινίες στο σύνολό τους και ανεξάρτητα από την κατηγοριοποίηση τους ή τα κριτήρια διαχωρισμού τους σε είδη, διαπνέονται από μια γενετήσια σφραγίδα, ένα αξιοσημείωτο απόσταγμα του πυρήνα της δημιουργικής πράξης, την μορφή και το περιεχόμενο. Με αυτούς τους όρους χαρακτηρίζουμε συνήθως το νόημα της ταινίας, δηλαδή αυτό που θέλει να μας ‘πει’ (περιεχόμενο) και τον τρόπο που επιλέγει να το ‘πει’ (μορφή).

Αυτά τα δυο ανεξίτηλα χαρακτηριστικά αλληλοδιαπλέκονται εσαεί με ποικίλους τρόπους και ανεξάντλητους συνδυασμούς όπως μας διαβεβαιώνουν άλλωστε η ιστορία της τέχνης, η αισθητική και άλλες θεωρητικές επιστήμες. Τα επίπεδα της διαπλοκής τους (που ονομάζονται έργα τέχνης) χωρίζονται σε τρεις ξεχωριστές σφαίρες αλληλεπίδρασης σε σχέση με το υποκείμενο (θεατής) που τα εξετάζει: έργο -δημιουργός, έργο -θεατής, έργο –επιστήμη. Ακόμα πιο βαθιά ανακαλύπτουμε μικρότερες αλληλεπιδράσεις οι οποίες περιέχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Μια από αυτές βρίσκεται μέσα στην σφαίρα έργο-θεατής  και είναι η διάδραση του θεατή με το περιεχόμενο του έργου έτσι όπως αυτό μορφοποιείται στο ίδιο το δημιούργημα. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της περίπτωσης αποτελεί η άγνοια (από την σκοπιά του θεατή) της πρόθεσης του δημιουργού.   

Συνεπώς, στην διάδραση αυτή, ο θεατής καλείται να εκμαιεύσει με βάση προσωπικά κριτήρια την όποια εννοιολογική, νοηματική και συμβολική σημασία του έργου. Φυσικά αυτά τα υποκειμενικά κριτήρια δεν είναι αθώα ούτε άδολα. Αποτελούν την αποκρυστάλλωση των βιωμάτων του θεατή, της μορφωτικής του ιδιαιτερότητας, της διανοητικής διαύγειας, της πολιτικής του ταυτότητας κλπ. Καθοριστικό ρόλο έχει και το συνολικό περιβάλλον ανάπτυξης του συνειδητού και ασυνείδητου φορτίου του θεατή, η οικογένεια, οι φίλοι, η τοπική κοινωνία, το πολιτιστικό-πολιτικό στάτους της εποχής κλπ. Με λίγα λόγια ο κάθε θεατής περιέχει αφενός ένα πολιτισμικό βάρος λόγω εξωγενών κοινωνικών συνθηκών, αφετέρου ένα μοναδικό προσωπικό κριτικό υπόβαθρο που τον βοηθά να αποκωδικοποιεί τα δομικά στοιχεία του φίλμ χωρίς να ξέρει κατά ανάγκη τις επιδιώξεις του δημιουργού. Αυτός ο τρόπος κατανόησης της μορφής και του περιεχομένου ενός έργου είναι πρωτόλειος και άρα αυθεντικός, ωστόσο εμπεριέχει αντιφατικά στοιχεία που τον καθιστούν πολλές φορές αναξιόπιστο. Το σημαντικό όμως, στην περίπτωση που συζητάμε, είναι η δυνατότητα εξαγωγής υποκειμενικών-προσωπικών νοητικών συμπερασμάτων από πλευράς του κοινού, ανεξάρτητα από την ταινία που υπόκειται σε αυτού του είδους την θεώρηση.      

 Κάτι ανάλογο προκύπτει όχι μόνο από την σκοπιά του υποκειμένου-θεατή άλλα και για το ίδιο το προϊόν της κινηματογραφικής παραγωγής (και της τέχνης γενικά). Όπως κάθε θεατής αποτελεί μοναδική πηγή αποκωδικοποίησης των νοημάτων έτσι και κάθε δημιούργημα είναι μοναδικό, εκφέρει τον δικό του λόγο και περικλείει την δική του διαπλοκή μορφής-περιεχομένου. Μάλιστα, από την στιγμή της γέννησης του είναι φορέας της μοναδικότητας αυτή η οποία αποτελεί το συνθετικό αποτέλεσμα των προθέσεων του δημιουργού με τα υλικά του. Έχοντας λοιπόν ως όπλο την αυταξία, την αύρα του πρωτότυπου, την μοναδικότητα του ξεκινάει το ταξίδι στα άγρια κ αχαρτογράφητα νερά του υποκειμένου-θεατή. Ως τέτοιο όμως, το καλλιτέχνημα, φέρει ένα ειδικό νόημα, ένα δικό του περιεχόμενο, πραγματεύεται κάτι με τον δικό του τρόπο, με τον τρόπο των δημιουργών του, με την ματιά του θεατή του. Ακόμα και ως αντιγραφή δεν παύει να εκπέμπει το δικό του ιδιαίτερο μήνυμα. Το περιεχόμενο αυτό δεν είναι όμως στατικό, είναι πολυσημικό, αλληλοεπιδρών και, πολλές φορές, κωδικοποιημένο.

Σαν άμεση συνέπεια των παραπάνω, δηλαδή της υποκειμενικής κρίσης του θεατή και της μοναδικότητας (μορφής- περιεχομένου) που διέπει το καλλιτέχνημα, υπάρχει ένας ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ τους που επιτρέπει νοηματικές ερμηνείες για κάθε κινηματογραφικό έργο (όπως και για κάθε καλλιτεχνικό έργο γενικά). Από όποια μεριά και αν το δει κανείς, το δημιούργημα πάντα υποβάλλει νοήματα (από πρόθεση) και πάντα υποβάλλεται σε κρίσεις, μπορεί να δίνει αφορμές για εσωτερικούς προβληματισμούς αλλά και εξωστρεφείς αναζητήσεις. Σε όλες τις περιπτώσεις το κινηματογραφικό προϊόν διαθέτει ένα εύρος περιεκτικού, συνειδητού και ασυνείδητού περιεχομένου, όπως και ο θεατής. Για διάφορους λόγους (κοινωνικούς, πολιτιστικούς, μορφωτικούς) η ματιά του υποκειμένου συναντά περιστασιακά ή και καθόλου την ιδιαίτερη οπτική του φιλμ, είτε από πρόθεση, είτε ασυναίσθητά. Ωστόσο, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να υπάρξει σύζευξη των δυο με απροσδόκητα και απροσδιόριστα αποτελέσματα. Εμείς θα επιμείνουμε σε κάτι πιο συγκεκριμένο που απορρέει από την μέχρι τώρα κουβέντα για αυτή την ιδιαίτερη περίπτωση της σφαίρας αλληλεπίδρασης έργου-θεατή αφήνοντας έξω τις προθέσεις του δημιουργού. Μάλιστα στο σημείο αυτό μπορεί εύκολα να γίνει μια γενίκευση η οποία υποβόσκει στην παραπάνω σκιαγράφηση, έτσι μπορούμε πλέον να περάσουμε από το φιλμ ως έργο τέχνης, δημιούργημα, στο κινηματογραφικό έργο ακόμα και με την στυγνή εμπορική του σημασία.

Συνοψίζοντας μπορούμε πια να ισχυριστούμε ότι ο θεατής μπορεί να εξάγει, υποκειμενικά έστω, θετικά συμπεράσματα, νοήματα και συμβολισμούς ακόμα και από την πιο κακοφτιαγμένη και κομφορμιστική ταινία. Το ενδιαφέρων έγκειται στο γεγονός ότι η πρόθεση του παραγωγού (και όχι μόνο του καλλιτέχνη πλέον) εξοστρακίζεται, περιορίζεται στον γνώριμο ρόλο του κατασκευαστή, του οργανοποιού, του ανθρώπου που θέτει την αφετηρία αλλά δεν ελέγχει τον τερματισμό. Τώρα πια, μετά την κατασκευή του έργου, ο θεατής αναλαμβάνει να φέρει εις πέρας το ταξίδι. Μάλιστα, αν μπορεί να ξεχωρίσει την υποβάλλουσα νοηματική προδιάθεση του έργου τότε είναι σε θέση να κάνει την δική του επιλογή, να διαλέξει αυτός τι θα προσλάβει και που θα δώσει έμφαση, τι θα δεχτεί και τι θα απορρίψει. Αυτή είναι η υπέρτατη ελευθερία που  παρέχεται ακόμα και στην πιο ρηχή ψυχαγωγία, να ανακαλύπτουμε νοήματα πέρα από τα προφανή, να ξεγλιστράμε από τα κλισέ και τα κοινότυπα.

Φυσικά αυτή η διαδικασία έχει απαιτήσεις, φιλτράρει την προσλαμβάνουσα πληροφορία και επανανοηματοδοτεί το περιεχόμενο της δίνοντας του νέα σημασία, σηματοδοτεί την βαρύτητα του νοήματος παρέχοντας ένα μέτρο στην κριτική ικανότητα. Δεν είναι κάτι που μπορεί να συμβεί αβίαστα σε όλα τα μάτια, χρειάζεται πεπαιδευμένο βλέμμα, οξυμένη αντίληψη, συγκρότηση και συστηματική αναζήτηση. Ωστόσο αξίζει τον κόπο να μπει κανείς σε μια τέτοια λογική, χάρις σε αυτήν είναι δυνατό να ανακαλύψουμε διαφορετικές οπτικές, άλλες ποιότητες και διφορούμενα νοήματα σε κάθε ταινία, ακόμα και σε αυτές που ευθαρσώς κατευθύνουν τον θεατή, σε αυτές που επιδέξια (ή αδέξια) εγκλωβίζουν την ματιά στο ρηχό περιεχόμενο τους.

 του Γιώργου Ανδρούτσου

Διάφορες ταινίες του '12, από τον Χρήστο Μουρούκη

Παρακάτω ακολουθεί μια λίστα από παρουσιάσεις ταινιών του 2012. Οι αυθεντικές Blue Ray κόπιες που εξετάστηκαν είναι οι αμερικάνικες region 1 κυκλοφορίες του NTSC format. Ωστόσο η πλειοψηφία των φιλμ της λίστας κυκλοφορεί και στην ευρωπαϊκή αγορά.

The Amazing Spider-Man (2012)

Χώρα παραγωγής: Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Ο ήρωας του τίτλου [ο Andrew Garfield του The Social Network (2010)] αφήνει έναν κακοποιό να ξεφύγει έπειτα από μια ληστεία, και λίγο μετά αυτός σκοτώνει τον θείο του πρώτου [ο Martin Sheen του The Departed (2006)]. Τώρα θα αναζητήσει τον δολοφόνο στους δρόμους της Νέας Υόρκης, αλλά ένας υπέρ-κακός [ο Rhys Ifans του Hannibal Rising (2007)] θα γίνει ο μεγαλύτερος του ανταγωνιστής.

Με τον Marc Webb [(500) Days of Summer (2009)] στο τιμόνι της σκηνοθεσίας και διάρκεια μεγαλύτερη από δύο ώρες, το φιλμ αυτό είναι βαρετό.

Στις πρόσθετες παροχές θα βρείτε ακόμη πιο βαρετές συλλογές από Pre-Visualization Sequences, Image Progression Reels, Deleted Scenes, Stunt Rehearsals, και Production Art Gallery. Παρακολούθησα το μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ Rite of Passage: The Amazing Spider-Man Reborn το οποίο έκλεισα μετά το 90^ο λεπτό. Ενώ για όσους έχουν υπομονή μεγαλύτερη από τη δική μου, υπάρχει και το audio commentary των Marc Webb, Avi Arad και Matt Tolmach.

Astro Zombies: M4 - Invaders from Cyberspace (2012)

Χώρα παραγωγής: Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Τα διαστημικά ζόμπι του τίτλου έχουν πλέον εξαπολύσει επίθεση σε - όπως φαίνεται – κάθε γωνιά του πλανήτη γη, μέσω των τηλεπικοινωνιών. Ο διευθυντής φωτογραφίας, παραγωγός και σκηνοθέτης Ted V. Mikels [Girl in Gold Boots (1968)] μας παραδίδει την καλύτερη του ταινία των τελευταίων ετών, γεμάτη εκρηκτική δράση. Προηγήθηκαν τα The Astro-Zombies (1968), Mark of the Astro-Zombies (2002) και Astro Zombies: M3 - Cloned (2010).

Το DVD διαθέτει και ένα audio commentary με τον δημιουργό, καθώς και ένα διαφωτιστικό Behind the Scenes ντοκιμαντέρ.

Being Flynn (2012)

Χώρα παραγωγής: Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Σε αυτό το φιλμ του σκηνοθέτη Paul Weitz [Little Fockers (2010)], ο Nick Flynn [ο Paul Dano του Cowboys & Aliens (2011)] πιάνει δουλειά σε ένα κέντρο υποδοχής αστέγων. Εκεί θα περιθάλψει τον πατέρα του [ο Robert De Niro], ο οποίος είναι αποτυχημένος ποιητής. Ομολογώ πως είμαι φαν του De Niro και αναγκάζομαι να βλέπω καθετί στο οποίο πρωταγωνιστεί. Δεν σας το συνιστώ. Και δεν μπήκα στον κόπο να δω το The Heart of Being Flynn, το οποίο προσφέρεται ως πρόσθετη παροχή.

Dark Shadows (2012)

Χώρα παραγωγής: Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Ο Barnabas Collins [ο Johnny Depp] είναι ένας καλοσυνάτος βρικόλακας, ο οποίος ξεχάστηκε για διακόσια χρόνια σε ένα φέρετρο, με αποτέλεσμα όταν βγει από αυτό, το 1972, όλα να του φαίνονται περίεργα, ενώ παράλληλα θα πρέπει να γίνει και πάλι κυρίαρχος της κληρονομιάς του.

Μεταφορά της ομότιτλης τηλεοπτικής σειράς στη μεγάλη οθόνη, από τον σκηνοθέτη Tim Burton, ο οποίος με έχει κουράσει. Ξεκίνησε με ενδιαφέρουσες με μέτριες μικρού μήκους ταινίες και τηλεοπτικά (1979 – 1987) και αξεπέραστα αριστουργήματα (1988 - 1998), ενώ πλέον συνεχίζει ένα σερί (από το 1999 ως σήμερα) κακών film.

Αν όλα αυτά δεν σας πτοούν και θέλετε να ακουμπήσετε τα ζεστά σας μετρητά, τότε θα πάρετε δώρο και την πρόσθετη παροχή The Collinses: Every Family Has Its Demons.

Iron Sky (2012)

Χώρα παραγωγής: Φιλανδία, Γερμανία, Αυστραλία.

Το 1945 οι ναζί, στήσανε μια βάση στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Τώρα, με ηγέτη τον Wolfgang Kortzfleisch [ο Udo Kier], θα φέρουν τον πανικό στη γη. Ο σκηνοθέτης Timo Vuorensola [Star Wreck: In the Pirkinning (2005)] δημιουργεί την ταινία που με έκανε να γελάσω δυνατά περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη αυτής της χρονιάς.

Η Blue Ray έκδοση είναι από τις πιο περιποιημένες της χρονιάς και παρέχει ένα Making-of, ένα Behind-the-Scenes ντοκιμαντέρ, teaser, trailer, και audio commentary με τον σκηνοθέτη του φιλμ.

Piranha 3DD (2012)

Χώρα παραγωγής: Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Τα πιράνχα του πρώτου φιλμ [Piranha (2010)] βρίσκουν το δρόμο τους προς ένα water-park, όπου θα σπείρουν τον τρόμο. Η γυρισμένη σε μόλις 25 μέρες, ταινία του σκηνοθέτη John Gulager [Feast (2005)] είναι ξεκαρδιστική, με άπειρες αναφορές σε άλλα κινηματογραφικά έργα δευτέρας διαλογής, καθώς και με μια αυτοσαρκαστική εμφάνιση του David Hasselhoff. Μην τη χάσετε!

Και για εσάς που σας αρέσει να «βουτάτε» στα άδυτα των πρόσθετων παροχών των Blue Ray σας, εδώ θα βρείτε, audio commentary, την ιστορία πίσω από το DD, ένα αφιέρωμα στον David Hasselhoff (αν δεν τον χορτάσατε στην ταινία), Bloopers, ένα αφιέρωμα με τον David Koechner, deleted scenes, και ένα φιλμ μικρού μήκους.

Prometheus (2012)

Χώρα παραγωγής: Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής & Ηνωμένο Βασίλειο.

Με το διαστημόπλοιο του τίτλου, μια ομάδα επιστημόνων θα προσπαθήσει να σώσει τον κόσμο, όταν θα βρεθεί σε έναν πλανήτη ο οποίος διαθέτει την ικανότητα να απειλήσει τη γη. Στους περισσότερους άρεσε αυτό το φιλμ του σκηνοθέτη Ridley Scott [ο οποίος είναι και ο παραγωγός μαζί με τον Walter Hill και τον David Giler], αλλά εγώ το βρήκα βαρετό, αφού διαρκεί πάνω από δύο ώρες.

Και μια και μιλάμε για πολλές ώρες, το box-set με τα 4 δισκάκια που έλαβα, περιέχει πολλές πρόσθετες. Αρχίστε με 2 audio commentary, πολλές deleted scenes (μεταξύ αυτών και εναλλακτική αρχή και εναλλακτικό τέλος), το αφιέρωμα The Peter Weyland Files, τις Production Galleries & Featurettes (υπό τον τίτλο Weyland Corp Archive) και το εξουθενωτικό ντοκιμαντέρ The Furious Gods: Making Prometheus Documentary.

Red Lights (2012)

Χώρα παραγωγής: Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής & Ισπανία.

Η Margaret Matheson [η Sigourney Weaver] και ο Tom Buckley [ο Cillian Murphy του 28 Days Later... (2002)] ξεσκεπάζουν τσαρλατάνους δήθεν μάγους. Στο στόχαστρο τους θα μπει και ο ισχυρός Simon Silver [ο Robert De Niro]. Πολύ ενδιαφέρουσα ταινία από τον σεναριογράφο και σκηνοθέτη Rodrigo Cortés [Buried (2010)].

Στα πρόσθετα, θα βρείτε συνεντεύξεις με τους συντελεστές, και making of & behind the scenes featurettes.

Barton Fink - Αδερφοί Κοέν

Πολιτική κριτική στο Hollywood και υπαρξιακή αυτοκριτική των Κόεν

«Ο κινηματογράφος του δημιουργού (Cine d’auteur)», όπως αναφέρεται στη θεωρία του κινηματογράφου, είναι ο κινηματογράφος (οι ταινίες) στον οποίο ο σκηνοθέτης έχει τον πλήρη έλεγχο του έργου, γράφει ή συμμετέχει ο ίδιος στη συγγραφή του σεναρίου, ώστε τελικά η ταινία του να αποτελεί αντανάκλαση της δικής του αντίληψης για τον κόσμο. Μάλιστα, στον επίσημο γαλλικό όρο auteur σημαίνει συγγραφέας. Φεύγουμε έτσι από την αντίληψη που θέλει τον σκηνοθέτη απλώς διευθυντή (director κατά τους Αμερικάνους) των ηθοποιών και της ταινίας ή “πραγματοποιό” (realisateur κατά τους Γάλλους) ενός σεναρίου και περνάμε στην αντίληψη ότι αν θέλουμε τα κινηματογραφικά έργα να είναι έργα τέχνης, πρέπει να αποτυπώνουν τις ιδέες και τα συναισθήματα του δημιουργού τους. Διάσημα παραδείγματα αυτού του κινηματογράφου είναι: Τσάρλι Τσάπλιν, Άλφρεντ Χίτσκοκ, Ζαν Ρενουάρ, Όρσον Ουέλς, Στάνλει Κιούμπρικ, Αντρέι Ταρκόφσκι, Ντέιβιντ Λύντς κ.α. μεγάλοι σκηνοθέτες.

Mulholland drive - David Lynch

Αν αναρωτηθήκατε ποτέ πώς λέγεται η οδός που περνάει μπροστά από το διάσημο σήμα του Hollywood, αυτή είναι η οδός Mulholland (drive). Η οδός που έχουν διασχίσει όλα τα μεγάλα ονόματα του αμερικάνικου εμπορικού κινηματογράφου και πολλά από αυτά κατοικούν σε αυτήν. Είναι η οδός που ονειρεύεται να διασχίσει κάθε νέος ηθοποιός, με την ελπίδα μιας ένδοξης καριέρας στο χώρο του χολιγουντιανού σινεμά. Είναι οδός στιγματισμένη και ταυτισμένη σε μεγάλο βαθμό με τα ίδια τα όνειρα, καθώς και τη ματαιοδοξία των ανθρώπων.

Το παιχνίδι κι ο πειραματισμός με το χώρο και το χρόνο που ξεκίνησε ο Lynch με το Lost Highway, συνεχίζει στο Mulholland Drive με μία προέκταση στο χωροχρόνο του υποσυνείδήτου. Και πλέον αυτό το παιχνίδι γίνεται μέσο και όχι αυτοσκοπός. Η μη-γραμμικότητα και η «ακαταλαβίστικη» (τουλάχιστον εκ πρώτης θέασης) ροή της ταινίας γίνονται το μέσο για τη μέγιστη δυνατή εμβάθυνση στους χαρακτήρες, τις επιθυμίες, και τα όνειρά τους.

Τα όνειρα προκύπτουν από εμπειρίες του παρελθόντος και μπλεγμένες εικόνες που έχουν «εγκλωβιστεί» στο υποσυνείδητο του ανθρώπινου εγκεφάλου και απελευθερώνονται κατά τη διάρκεια του ύπνου. Ο τρόπος που αυτές οι εικόνες θα συνδυαστούν μεταξύ τους σε ένα όνειρο και ο ρόλος του κάθε προσώπου ή αντικειμένου στην ιστορία που δημιουργεί το ανθρώπινο μυαλό έχουν να κάνουν με τις επιθυμίες ή τους φόβους του καθένα. Αν μπορεί να βγει κάποιο συμπέρασμα από την ερμηνεία ενός ονείρου, αυτό αφορά μάλλον την καλύτερη ανάγνωση του παρελθόντος, παρά την πρόβλεψη του μέλλοντος, όπως ισχυρίζεται η επικρατούσα αντιεπιστημονική αντίληψη. Η μόνη επίδραση που μπορεί να έχει ένα όνειρο στο μέλλον είναι υποσυνείδητη και αφορά τις αποφάσεις του ανθρώπου, που με τη σειρά τους μπορεί να το επηρεάσουν.

Η σωστή ανάγνωση ενός ονείρου, λοιπόν, είναι ένας τρόπος κατανόησης εσωτερικών επιθυμιών, πόθων, αλλά και φόβων. Δεν υπάρχει σαφής διαχωριστική γραμμή μεταξύ ονείρου και εφιάλτη. Πράγμα που αναδεικνύει και ο Lynch στην ταινία. Κι επιπλέον, θολώνει και τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ ονείρου, μνήμης και πραγματικότητας, ώστε να αναδείξει το ανθρώπινο υποσυνείδητο, όπου συνδέονται αυτά τα τρία και την αλληλεπίδραση μεταξύ τους.

Η ταινία μοιάζει στο θεατή σαν αίνιγμα χωρίς λύση. Αναπόφευκτα όμως μπαίνει στη διαδικασία προσπάθειας λύσης του αινίγματος. Και η στιγμή που θα φτάσει να το λύσει είναι η ίδια στιγμή που θα καταλάβει γιατί ο Lynch επέλεξε αυτήν τη συγκεκριμένη σεναριακή δομή κι όχι μία απλή εξιστόρηση παρελθόντος – ονείρου – παρόντος, όπως συνήθως γίνεται. Η κινηματογραφική προσφορά του Lynch αυτή τη φορά δεν έχει να κάνει με την πρωτότυπη αντίληψη του χρόνου αλλά με την πρωτότυπη και πρωτοπόρα αντίληψή του για τον τρόπο σκηνοθεσίας του ονείρου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Χριστόφορος Θεοδώρου